Miejscowość: Działdowo-miasto
Gmina: –
Powiat: działdowski
Województwo: warszawskie
1. Nazwa obozu:
Do 1942 r. obóz dla więźniów politycznych, od 1942 r. obóz pracy.
2. Położenie obozu:
Dawniejsze koszary III/32 pp.
3. Rozmiary obozu:
Cztery dwupiętrowe bloki.
4. Data założenia obozu:
W grudniu 1939 r.
5. Data likwidacji obozu:
19 stycznia 1945 r.
6. Czy w obozie byli wyłącznie Polacy, czy wyłącznie Żydzi z Polski, czy Polacy i Żydzi z Polski?
Polacy oraz Żydzi z Polski.
7. Czy w obozie byli cudzoziemcy, jacy (czy byli Żydzi z zagranicy?), ilu?
Francuzi (Belgowie), Belgowie, Rosjanie i Niemcy (umysłowo chorzy).
8. Jaki był przeciętny stan zaludnienia obozu?
Około tysiąca osób.
9. Ile osób przeszło przez obóz podczas jego istnienia?
Około 50 tys. ludzi.
10. Co się stało z więźniami podczas likwidacji obozu?
Zdolnych do pracy okupant wywiózł w głąb Niemiec, a chorych, którzy pozostali,
odstawiono do szpitala po wkroczeniu wojsk sowieckich.
11. Czy więźniowie pracowali w obozie, jaką pracę wykonywali, jakie były warsztaty pracy?
Wykonywali prace porządkowe na terenie obozu.
12. Czy więźniowie pracowali poza obozem, jaką pracę wykonywali, gdzie?
Pracowali przy budowie dróg państwowych oraz u prywatnych rolników.
13. Jak odżywiano więźniów?
Bardzo słabo.
14. Czy w obozie była izba chorych, szpital?
Była izba chorych.
15. Czy w obozie były epidemie, jakie?
W 1944 r. wybuchła epidemia duru brzusznego.
16. Czy są dane o śmiertelności w obozie?
Zmarło ok. 300 ludzi.
17. Czy odbywały się egzekucje w obozie, poza obozem, w jaki sposób?
Na terenie obozu rozstrzeliwano, zwłoki częściowo grzebano na terenie obozu,
a część wywożono do pobliskich lasów. Następnie egzekucje odbywały się w lesie pod
Komornikami, na żydowskim cmentarzu, a nawet wywożono autami do lasów w gminie
Iłowo. W niektórych okresach wywożono siedem samochodów dziennie po sto osób.
18. Czy zwłoki niszczono, jak, gdzie?
Zakopywano w wyżej wymienionych miejscach.
19. Czy w obozie było krematorium?
Nie stwierdzono.
20. Czy ustalono, gdzie zostały pochowane zwłoki zamordowanych i zmarłych (podać miejsce)?
Plac obozu, las pod Komornikami, żydowski cmentarz.
21. Jaki jest obecnie stan obozu, co zostało zniszczone, co znajduje się na miejscu obozu?
Część obozu została spalona w czasie działań wojennych. W pozostałych częściach
obozu wojska sowieckie trzymają niemieckich jeńców wojennych.
22. Czy zachowały się z obozu jakieś dowody rzeczowe (dokumenty, rzeczy po zamordowanych itp.), jakie, gdzie się znajdują, czy zostały zabezpieczone?
Wszystkie dokumenty zostały wywiezione przez okupanta.
23. Czy znane są nazwiska ew. adresy osób, które więziono w obozie (podać)?
Lewandowski Edmund z Działdowa, Kraski Bolesław, Noworacki, Sostek Piotr,
Wierzchołowski A., Nawrocki Jan, Tański i inni.
24. Czy znane są nazwiska Niemców, kierownika obozu i innych funkcjonariuszy (podać nazwiska, szarże)?
Szmaglowski Otto, Dworak, Krupski Börger, Ditsch Wiktor, Kantorek, rodzina
Koschowitzow, Truszyński, Dorowski, Plazan Fritz, Plazan Otto, Skuza Paul, Fleming,
Obluda, Stoklasa Emil oraz wielu innych z pow. działdowskiego.
Sąd Grodzki w Działdowie w osobie sędziego grodzkiego E. Walickiego przesłuchał 16 października 1945 r. burmistrza Działdowa, pow. działdowskiego:
| Imię i nazwisko: | Piotr Pszenny |
| Wiek: | 41 lat |
| Miejsce zamieszkania: | Działdowo, ul. Hallera 16 |
w charakterze świadka w trybie art. 107, 254 § 1 p. c i 255 kpk, który – po uprzedzeniu o odpowiedzialności za nieprawdziwe zeznania – zeznał jak w powyższym kwestionariuszu oraz dodał:
Dane zawarte w powyższym kwestionariuszu zostały przeze mnie osobiście ustalone na podstawie oświadczeń zapytywanych mieszkańców gminy, własnych obserwacji i oględzin miejsca obozu (egzekucji, grobów).
Protokół odczytano i podpisano.